«وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدم مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً»
[و پیش از این، از آدم پیمان گرفته بودیم؛ امّا او فراموش کرد؛ و عزم استوارى براى او نیافتیم.]
☀️عَنْ جَابِر عَنْ أَبِیجَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلی آدم مِنْ قَبْلُ فَنَسِیَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً، قَالَ عَهِدْنَا إِلَیْهِ فِی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ الْأَئِمَّهًْ (ع) مِنْ بَعْدِهِ فَتَرَکَ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ عَزْمٌ أَنَّهُمْ هَکَذَا وَ إِنَّمَا سُمِّیَ أُولُو الْعَزْمِ أُوْلِی الْعَزْمِ لِأَنَّهُ عَهِدَ إِلَیْهِمْ فِی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ الْأَوْصِیَاءِ مِنْ بَعْدِهِ وَ الْمَهْدِیِّ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) وَ سِیرَتِهِ وَ أَجْمَعَ عَزْمُهُمْ عَلَی أَنَّ ذَلِکَ کَذَلِکَ وَ الْإِقْرَارِ بِهِ.
🔅 جابر از امام باقر (ع) در مورد آیه: وَ لَقَدْ عَهِدْنَا إِلَی آدَمَ مِن قَبْلُ فَنَسِیَ وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا روایت میکند که ایشان فرمود: «ما در مورد محمّد (ص) و ائمّه (ع) بعد از او با آدم پیمان بستیم، امّا او آن پیمان را ترک کرد در مورد اینکه ایشان چنین هستند، عزمی استوار نداشت، و پیامبران اولواالعزم بدینخاطر اولوالعزم نامیده شدهاند که خداوند با آنان در مورد محمّد (ص) و اوصیاء بعد از او و مهدی (عج) و سیرت او پیمان بست و آنان یقین حاصل کردند که این افراد، این چنیناند و بدان اذعان داشتند».
📚 تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۲۹۲ الکافی؛ ج۱، ص۴۱۶/ بحار الأنوار، ج۱۱، ص۳۵/ بصایرالدرجات؛ ص۷۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ؛ ص۳۱۳/ القمی؛ ج۲، ص۶۵/ نورالثقلین/ البرهان
☀️ عَنْ سَلَّامِبْنِالْمُسْتَنِیر عَنْ أَبِیجَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلی آدم مِنْ قَبْلُ فَنَسِیَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً قَالَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ لَمَّا قَالَ لآدم (علیه السلام) ادْخُلِ الْجَنَّهًْ قَالَ لَهُ یَا آدم (علیه السلام) لَا تَقْرَبْ هَذِهِ الشَّجَرَهًْ قَالَ وَ أَرَاهُ إِیَّاهَا فَقَالَ آدم (علیه السلام) لِرَبِّهِ کَیْفَ أَقْرَبُهَا وَ قَدْ نَهَیْتَنِی عَنْهَا أَنَا وَ زَوْجَتِی قَالَ فَقَالَ لَهُمَا لَا تَقْرَبَاهَا یَعْنِی لَا تَأْکُلَا مِنْهَا فَقَالَ آدم (علیه السلام) وَ زَوْجَتُهُ نَعَمْ یَا رَبَّنَا لَا نَقْرَبُهَا وَ لَا نَأْکُلُ مِنْهَا وَ لَمْ یَسْتَثْنِیَا فِی قَوْلِهِمَا نَعَمْ فَوَکَلَهُمَا اللَّهُ فِی ذَلِکَ إِلَی أَنْفُسِهِمَا وَ إِلَی ذِکْرِهِمَا.
🔅 سلّامبنمستنیر نقل میکند: امام باقر (ع) در تفسیر کلام خدا: وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلی آدم مِنْ قَبْلُ فَنَسِیَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ فرمود: «هنگامیکه خدا به آدم (ع) فرمود که به بهشت برو، به او فرمود: «ای آدم (ع) ! نزدیک این درخت مشو»! و آن درخت را به وی نشان داد. آدم (ع) به پروردگارش گفت: «چگونه نزدیکش شوم با اینکه مرا و همسرم را از آن نهی کردی»؟ به آنها فرمود: «نزدیک آن نشوید»! آدم (و همسرش گفتند: «پروردگارا! بسیار خوب، نزدیکش نمیشویم و از آن نمیخوریم». و پس از «بسیار خوب» خود، «ان شاء الله» نگفت. و خدا آنها را در این باره به خودشان و به یادآوریشان وانهاد».
📚 تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۲۹۴ الکافی؛ ج۷، ص۴۴۷/ بحار الأنوار، ج۱۶، ص۲۸۹/ النوادرللأشعری؛ ص۵۵/ وسایل الشیعهًْ؛ ج۲۳، ص۲۵۳/ مستدرک الوسایل؛ ج۱۶، ص۶۰/ نورالثقلین
✨✨✨✨✨☀️☀️☀️☀️✨✨✨✨✨
☀️ الصّادق (علیه السلام)- الصِّدْقُ نُورٌ غَیْرُ مُتَشَعْشِعٍ إِلَّا فِی عَالَمِهِ کَالشَّمْسِ یَسْتَضِیءُ بِهَا کُلُّ شَیْءٍ یَغْشَاهُ مِنْ غَیْرِ نُقْصَانٍ یَقَعُ عَلَی مَعْنَاهَا وَ الصَّادِقُ حَقّاً هُوَ الَّذِی یُصَدِّقُ کُلَّ کَاذِبٍ بِحَقِیقَهًْ صِدْقِ مَا لَدَیْهِ وَ هُوَ الْمَعْنَی الَّذِی لَا یَسْمَعُ مَعَهُ سِوَاهُ أَوْ ضِدُّهُ مِثْلُ آدم (ع) صَدَّقَ إِبْلِیسَ فِی کَذِبِهِ حِینَ أَقْسَمَ لَهُ کَاذِباً لِعَدَمِ مَاهِیَّهًْ الْکَذِبِ فِی آدم (ع) قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً وَ لِأَنَّ إِبْلِیسَ أَبْدَعَ شَیْئاً کَانَ أَوَّلَ مَنْ أَبْدَعَهُ وَ هُوَ غَیْرُ مَعْهُودٍ ظَاهِراً وَ بَاطِناً فَخَسِرَ هُوَ بِکَذِبِهِ عَلَی مَعْنًی لَمْ یَنْتَفِعْ بِهِ مِنْ صِدْقِ آدم (ع) عَلَی بَقَاءِ الْأَبَدِ وَ أَفَادَ آدم (ع) بِتَصْدِیقِهِ کَذِبَهُ بِشَهَادَهًْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ بِنَفْیِ عَزْمِهِ عَمَّا یُضَادُّ عَهْدَهُ عَلَی الْحَقِیقَهًْ عَلَی مَعْنًی لَمْ یَنْقُصْ مِنِ اصْطِفَائِهِ بِکَذِبِهِ شَیْئاً.
🔅امام صادق (ع) فرمودند: راستگویی نوری است که فقط در عالم خود روشنایی ایجاد میکند؛ مانند آفتاب که همهی اشیاء از روشنایی آن استفاده میکنند، و یکسان از آن بهره میبرند، صادق واقعی کسی است که هر دروغگویی را راستگو میپندارد به خاطر صداقتی که خودش دارد؛ مانند آدم (ع) که ابلیس به او دروغ گفت و خودش هم میدانست که دروغ میگوید درآنهنگام که به دروغ سوگند یاد کرد، و آدم (ع) در ذاتش دروغ وجود نداشت ازاینجهت سخن او را قبول کرد از اینرو خداوند هم در قرآن فرموده است: وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً.
ابلیس نخستین کسی است که دروغ را ایجاد کرد و قبل از او دروغی وجود نداشت نه در ظاهر و نه در باطن، از اینرو شیطان در دروغش زیان دید و از راستی و صداقت آدم (ع) هرگز سودی برای او حاصل نشد، امّا آدم (ع) چون دروغ او را راست پنداشت، خداوند بر صدق او گواهی داد و از مقام او کاسته نشد و کذب شیطان از او چیزی کسر نکرد.
📚 تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۲۹۶ بحار الأنوار، ج۶۸، ص۱۰/ مصباح الشریعهًْ؛ ص۳۴/ نورالثقلین
☀️ قَالَ مُوسَیبْنُمُحَمَّدِبْنِالرِّضَا لَقِیتُ یَحْیَیبْنَأَکْثَم … فَجِئْتُ إِلَی أَخِی عَلِیِّبْنِمُحَمَّد (علیه السلام) … جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنَّ ابْنَ أَکْثَمَ کَتَبَ یَسْأَلُنِی عَنْ قَوْلِ اللَّه تَعَالَی فِیها ما تَشْتَهِیهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْیُنُ فَاشْتَهَتْ نَفْسُ آدم (ع) أَکْلَ الْبُرِّ فَأَکَلَ وَ أَطْعَمَ فَکَیْفَ عُوقِب فقال وَ أَمَّا الْجَنَّهًْ فَإِنَّ فِیهَا مِنَ الْمَآکِلِ وَ الْمَشَارِبِ وَ الْمَلَاهِی مَا تَشْتَهِی الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْیُنُ وَ أَبَاحَ اللَّهُ ذَلِکَ کُلَّهُ لِآدم (ع) وَ الشَّجَرَهًْ الَّتِی نَهَی اللَّهُ عَنْهَا آدم (ع) وَ زَوْجَتَهُ أَنْ یَأْکُلَا مِنْهَا شَجَرَهًْ الْحَسَدِ عَهِدَ إِلَیْهِمَا أَنْ لَا یَنْظُرَا إِلَی مَنْ فَضَّلَ اللَّهُ عَلَی خَلَائِقِهِ بِعَیْنِ الْحَسَدِ فَنَسِیَ وَ نَظَرَ بِعَیْنِ الْحَسَدِ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْما.
🔅 موسیبنمحمّد گوید: یحییبناکثم را دیدم … نزد امام هادی (رفته و عرض کردم: «فدایت شوم! یحییبناکثم از من چند سؤال کرده و نوشته که جوابش را بدهم. دربارهی این آیه: و در آن (بهشت) آنچه دلها میخواهد و چشمها از آن لذّت میبرد موجود است. (زخرف/۷۱) پرسیده: پس [به استناد این آیه] آدم (نیز دلش هوای خوردن گندم را نمود و آن را خورد [و در آن است هر چه دل آرزو کند]، با این حال چگونه و چرا مجازات شد»؟! حضرت فرمود: «و امّا بهشت، بیشکّ تمام خوردنیها و نوشیدنیها و سرگرمیهایی که دل بخواهد و دیده لذّت برد در آن هست، و خدا نیز تمام آنها را برای آدم (روا داشته بود. و آن درختی که آدم (و همسرش را از آن نهی کرده بود درخت حسادت بود، و به آن دو سفارش فرمود که: بر افرادی که خداوند بر مخلوقات دیگر فضیلتی داده به دیدهی حسد ننگرند، ولی آدم از یاد برد و بدان به چشم حسادت نگریست و در او عزم و آهنگی استوار نیافت».
📚 تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۲۹۶ بحار الأنوار، ج۱۰، ص۳۸۸/ بحار الأنوار، ج۵۰، ص۱۶۶؛ «جعلت فداک … فکیف عوقب» محذوف/ نورالثقلین
✨✨✨✨✨☀️☀️☀️☀️✨✨✨✨✨
☀️الباقر (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی حَیْثُ خَلَقَ الْخَلْقَ خَلَقَ مَاءً عَذْباً وَ مَاءً مَالِحاً أُجَاجاً فَامْتَزَجَ الْمَاءَانِ فَأَخَذَ طِیناً مِنْ أَدِیمِ الْأَرْضِ فَعَرَکَهُ عَرْکاً شَدِیداً فَقَالَ لِأَصْحَابِ الْیَمِینِ وَ هُمْ کَالذَّرِّ یَدِبُّونَ إِلَی الْجَنَّهًْ بِسَلَامٍ وَ قَالَ لِأَصْحَابِ الشِّمَالِ إِلَی النَّارِ وَ لَا أُبَالِی ثُمَّ قَالَ أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلی شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا یَوْمَ الْقِیامَةِ إِنَّا کُنَّا عَنْ هذا غافِلِینَ ثُمَّ أَخَذَ الْمِیثَاقَ عَلَی النَّبِیِّینَ فَقَالَ أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ وَ أَنَّ هَذَا مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) رَسُولِی وَ أَنَّ هَذَا عَلِیٌّ أمیرالمؤمنین (علیه السلام) قَالُوا بَلَی فَثَبَتَتْ لَهُمُ النُّبُوَّهًْ وَ أَخَذَ الْمِیثَاقَ عَلَی أُولِی الْعَزْمِ أَنَّنِی رَبُّکُمْ وَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) رَسُولِی وَ عَلِیٌّ أمیرالمؤمنین (علیه السلام) وَ أَوْصِیَاؤُهُ مِنْ بَعْدِهِ وُلَاهًْ أَمْرِی وَ خُزَّانُ عِلْمِی (علیه السلام) وَ أَنَّ الْمَهْدِیَّ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) أَنْتَصِرُ بِهِ لِدِینِی وَ أُظْهِرُ بِهِ دَوْلَتِی وَ أَنْتَقِمُ بِهِ مِنْ أَعْدَائِی وَ أُعْبَدُ بِهِ طَوْعاً وَ کَرْهاً
قَالُوا أَقْرَرْنَا یَا رَبِّ وَ شَهِدْنَا وَ لَمْ یَجْحَدْ آدم (علیه السلام) وَ لَمْ یُقِرَّ فَثَبَتَتِ الْعَزِیمَهًْ لِهَؤُلَاءِ الْخَمْسَهًْ فِی الْمَهْدِیِّ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) وَ لَمْ یَکُنْ لآدم (علیه السلام) عَزْمٌ عَلَی الْإِقْرَارِ بِهِ وَ هُوَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلی آدم مِنْ قَبْلُ فَنَسِیَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً قَالَ إِنَّمَا هُوَ فَتَرَکَ ثُمَّ أَمَرَ نَاراً فَأُجِّجَتْ فَقَالَ لِأَصْحَابِ الشِّمَالِ ادْخُلُوهَا فَهَابُوهَا وَ قَالَ لِأَصْحَابِ الْیَمِینِ ادْخُلُوهَا فَدَخَلُوهَا فَکَانَتْ عَلَیْهِمْ بَرْداً وَ سَلَاماً فَقَالَ أَصْحَابُ الشِّمَالِ یَا رَبِّ أَقِلْنَا فَقَالَ قَدْ أَقَلْتُکُمُ اذْهَبُوا فَادْخُلُوا فَهَابُوهَا فَثَمَّ ثَبَتَتِ الطَّاعَهًْ وَ الْوَلَایَهًْ وَ الْمَعْصِیَهًْ.
🔅حمران از حضرت باقر (نقل کرد که فرمود: «وقتی خداوند خلق را آفرید، آب گوارا و آب شور تندی را مخلوط کرد، خاکی از روی زمین گرفت، آن را سخت مالید و مخلوط کرد و در عالم ذرّ به اصحاب یمین گفت: «بدوید به طرف بهشت با سلام»! و به اصحاب شمال فرمود: «بدوید به جانب جهنّم، مرا باکی نیست»! بعد فرمود: مگر پروردگار شما نیستم؟ گفتند: چرا ما گواهی میدهیم بر اینکه بگویید روز قیامت ما از این غافل بودیم. (اعراف/۱۷۲) سپس از پیامبران پیمان گرفت و فرمود: مگر پروردگار شما نیستم؟ سپس فرمود: «و اینکه محمّد (ص) رسول خدا است و علی (ع) امیرالمؤمنین است»؟ گفتند: «چرا. نبوّت برای آنها ثابت شد و از انبیای اولوالعزم پیمان گرفت که من پروردگار شمایم و محمّد (رسول خدا و علی (امیرالمؤمنین و اوصیای پس از او، فرمانروایان و گنجینه علم من هستند و مهدی (ناصر دین من است و به وسیلهی او اظهار دینم را میکنم و خواه ناخواه با او از دشمنانم انتقام میگیرم و پرستش می شوم.
گفتند: اقرار داریم و گواهیم. امّا آدم نه انکار کرد و نه اقرار. پس منصب اولوالعزم به این پنج نفر اختصاص یافت. آدم (ع) دربارهی مهدی (عج) عزمی بر اقرار نداشت و این آیه اشاره به همان است: وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلی آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِیَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً، یعنی ترک کرد. سپس آتشی افروخت و به اصحاب شمال فرمود: «داخل آتش شوید»! آنها ترسیدند. پس به اصحاب یمین فرمود: «داخل شوید»! آنها داخل شدند و آتش برایشان سرد و سلامت شد. اصحاب شمال گفتند: «خدایا! اجازه بده ما هم داخل شویم». فرمود: «بروید و داخل شوید». باز ترسیدند. از آنجا بود که اطاعت و معصیت و ولایت ثابت شد».
📚 تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۹، ص۲۹۲ الکافی؛ ج۲، ص۸/ بحار الأنوار، ج۲۶، ص۲۷۹/ بصایرالدرجات؛ ص۷۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ؛ ص۳۱۳؛ «قال انما هو فترک … الی آخر» محذوف/ نورالثقلین
✨✨✨✨✨☀️☀️☀️☀️✨✨✨✨✨
🤲 اللهم عجل لولیک الفرج و العافیة و النصر
🤲 الحمدلله الذی جَعلنا مِنْ الْمُتَمَسِّکِینَ بِوِلاَیَةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْأَئِمَّةِ المعصومین عَلَیْهِمُ السَّلاَمُ
ثبت دیدگاه