عید قربان
03 آذر 1399 - 10:10
بازدید 7
0
ارسال توسط :
پ
پ

عید قربان بزرگ ترین روز حجّ محسوب می شود؛ چنان كه از امام صادق (علیه السّلام) نقل است كه در جواب معاویه بن عمّار كه از ایشان درباره ” یَوْمَ الْحَجِّ اْلأَكبَرِ” (توبه ۳) پرسید، فرموند: «آن، روز عیدِ قربان است.» ( ۲ كافی، ج،۴ ص۲۹۰) از آن جهت می توان گفت عید قربان تجلّی توحید بوده و نمادی از تجلّی انسجام اسلامی در ایّام حج است.

عید قربان یكی از اعیاد مهّم مسلمین است كه برخلاف بسیاری از اعیاد، مورد اختلاف نیست؛ چراكه همه ی فرق مسلمین این روز را عید محسوب می كنند؛ لذا در دعای مخصوص قنوت نماز عید می خوانیم: “اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک َبحَقِّ هَذَا الْیَوْمِ الَّذِی جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمِینَ عِیداً وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ ذُخْراً وَ شَرَفاً [وَ کَرَامَةً] وَ مَزِیداً … ” بارالها! به حق این روزی كه آن را برای مسلمانان عید و برای محمّد(صلّی الله علیه و آله) ذخیره و شرافت و كرامت و فضیلت قرار دادی…» و بدین گونه عید را فقط مخصوص مؤمنین ندانسته، همه ی مسلمین را در آن سهیم می دانیم و اعتقاد داریم این گردهمایی عظیم ره یافتی برای رسیدن به اعتصام به “حبل الله” (آل عمران ۱۰۳) است كه یكی از مهم ترین دستورات اجتماعی اسلام است.

بنابراین با توجه به مباحث مطرح شده، مناسك حج كه در اوج عظمت آن عید قربان قرار دارد، علاوه بر رسیدن به توحید عاملی است مؤثر برای نیل به انسجام و همبستگی هر چه بیشتر مسلمانان.

قربانی، نماد وارستگی و مساوات

حجاّج در ادامه ی اعمال روز عید با كوله باری از عقیده و جهاد، رو به سنّت قربانی می آورند و آن را به پیشگاه پروردگار هدیّه می كنند و به دستور الهی جامه ی عمل می پوشانند كه فرمود: ” فـَمَنْ تَمَتَّعَ بِالعُمْرة اِلَی الحَجِّ فـََمَا اسْتَیْسَرَ مِنَ الْهَدْیِ ” (بقره ۱۹۶) آن كسی كه به قربانگاه می رود و گوسفندی را ذبح می كند، در حقیقت با حركتی نمادین عزم از میان بردن هوس ها و وابستگی هایش را می كند و آماده ی ایثار و فداكاری می شود. این عمل را از آن جهت كه عبادت و وسیله ی تقرّب به خداست، قربان گویند. چنان كه امام سجّاد (علیه السّلام) ضمن پرسشی از شبلی پرسیدند: «آیا به هنگام سر بریدن قربانی، نیّت كردی كه با تمسّك به حقیقت تقوی و ورع حلقوم طمع را قطع كنی؟ … » (مستدرك الوسائل ج،۱۰ ص۱۷۱)

بخشش و قربانی و تقسیم آن در میان مردم به ویژه تنگ دستان به معنای دستگیری و تعاون است. وقتی حاجی در روز عید به شكرانه ی انجام مناسك حجّ، موظف می شود تا حیوانی سالم و كامل را بكشد و گوشت آن را به نیازمندان بدهد، این عمل خود عامل نزدیك شدن به خدا می گردد و انسان را مشمول عنایت الهی می سازد و هم بر حسب مصرف، عامل ایجاد محبّت بین انسان و افراد جامعه می شود. این گونه است كه بین مسلمانان رابطه ای صمیمی به وجود می آید كه خود یكی از عوامل و زمینه های انسجام است و بدین صورت تعاون و همبستگی اجتماعی در اعمال خیر و نیكوكاری در میان مردمان افزایش می یابد. از طرف دیگر، اگر تقسیم قربانی صحیح انجام گیرد، میلیون ها گرسنه سیر می شوند و بدین وسیله بین غنی و فقیر، ارتباط برقرار می گردد. این همان انسجام و همدلی مورد توجه شارع است.

از دیگر نمادهای قربانی «مساوات » است؛ به طوری كه تقسیم گوشت قربانی به سه قسمت و استفاده شخص حاجی از آن (فَِاذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فكلُوا مِنْها وَ اَطْعِمُوا القانِعَ وَ المُعْتَرَّ ؛ حج ‎ ۳۶) شاهد گویایی بر این مساوات است. و در این صورت یكی از مصادیق تفرقه (امتیازاتی كه انسان برای خود قائل شده است) از بین می رود و همه به این قول پیامبر گرامی (صلّی الله علیه وآله) رجوع می كنند كه درخطبه حجةالوداع فرمود: «مردم! پروردگار همه ی شما یكی است و پدر همه  یشما یكی است؛ همه از آدم هستید و آدم از خاك است؛ عرب را بر عجم فضیلتی نیست، مگر به تقوا.»( تحف العقول، بیروت: مؤسسة الاعلمی، ۱۳۹۴ ق، ص ،۳۰ ضمن خطبه حجةالوداع) این عمل در حجّ، عدالت اجتماعی اسلام را منعكس می كند و خود عاملی است بر انسجام و اتحاد بین همه مسلمین جهان.

اعمال روز عید قربان

۱٫ غسل: كه در اين روز سنّت مؤكد است و حتی بعضى از علماء آن را واجب دانسته اند.

۲٫ خواندن نماز عيد است؛ نحوه ی انجام آن، به همان کیفیّتى است که در نماز عید فطر گفته شد ه است، لكن در اين روز مستحب است كه افطار بعد از نماز، از گوشت قربانى باشد.

۳٫ قربانی کردن: قربانی کردن، نماد اصلی عيد قربان است. با این عمل، انسان حيوان حلال‏ گوشتي را به عنوان تحفه و هديه قربانی می‏ کند و گوشت آن را برای تقرب جستن به حق، بین خویشانودان” و “مستمندان” تقسیم می ‏کند. مستحبّ است هنگام قربانى این دعا را که از امام صادق (علیه السّلام) نقل شده است بخواند: 

وَجَّهْتُ وَجْهِىَ لِلَّذى فَطَرَ السَّمواتِ وَ الاَْرْضَ، حَنیفاً مُسْلِماً وَ ما أنَا

من روى خود را به سوى کسى کردم که آسمان ها و زمین را آفریده; من در ایمان خود خالصم و

مِنَ الْمُشْرِکینَ، إنَّ صَلاتى وَ نُسُکى وَ مَحْیاىَ وَ مَماتى لِلّهِ رَبِّ

از مشرکان نیستم. نماز و قربانى و زندگى و مرگم براى خداوندى است که پروردگار

 الْعالَمینَ، لا شَریکَ لَهُ، وَ بِذلِکَ أُمِرْتُ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمینَ. اَللّهُمَّ مِنْکَ

جهانیان است. شریکى براى او نیست. من به این برنامه مأمور شدم و از مسلمانانم. خدایا از تو و

 وَلَکَ، بِسْمِ اللّهِ وَاللّهُ اَکْبَرُ. اَللّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنّى.( زادالمعاد ص ۳۲۱ )

براى توست. به نام خدا و خداوند بزرگ تر است. خدایا از من قبول فرما.

۴٫ خواندن دعاهائى كه وارد شده پيش از نماز عيد و بعد از آن. شايد بهترين دعاهاى اين روز دعاى چهل و هشتم صحيفه كامله باشد: اَللّهُمَّ هذا يَوْمٌ مُبارَكٌ… و دعاى چهل و ششم را نيز بخواند يا مَنْ يَرْحَمُ مَنْ لا يَرْحَمُهُ الْعِبادُ …

۵٫ خواندن دعاى ندبه.

۶٫ خواندن تكبيرات است براى كسى كه در منى باشد عقيب پانزده نماز كه اوّلش نماز ظهر روز عيد است و آخرش نماز صبح روز سيزدهم و كسانى كه در ساير شهرها هستند بخوانند عقيب ده نماز از ظهر روز عيد تا صبح دوازدهم و تكبيرات اين است:

«اللّهُ اَكْبَرُ اللّهُ اَكْبَرُ لا اِلهَ اِلا اللّهُ وَاللّهُ اَكْبَرُاللّهُ اَكْبَرُاللّهُ اَكْبَرُ ولِلّهِ الْحَمْدُ اللّهُ ــ خدا بزرگتر از توصيف است …. معبودى جز خدا نيست و خدا بزرگتر است … و ستايش خاص خدا است» ..

«الله اَكْبَرُ عَلى ما هَدانا اَللّهُ اَكْبَرُ عَلى ما رَزَقَنا مِنْ بَهيمَةِ الاْنْعامِ ــ خدا بزرگتر است بر آنچه ما را راهنمائى كرد خدا بزرگتر است بر آنچه روزى ما كرد از چهارپايان انعام (شتر و گاو و گوسفند) » …

«وَالْحَمْدُلِلّهِ عَلى ما اَبْلانا ــ و ستايش خاص خدا است براى آنكه آزمود ما را».

و مستحب است تكرار اين تكبيرات عقب نمازها به قدر امكان و خواندن بعد از نوافل.

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.