پ
پ

اخلاق و رفتار و عبادات امام حسن علیه السلام در دوران حیاتشان  

الأمالي( للصدوق) ؛ النص ؛ ص ۱۷ ح ۸                            پحار الأنوار (ط – بيروت) / ج‏۴۳ / ۳۳۱ / باب ۱۶ح ۱                       – حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ النَّخَعِيُّ عَنْ عَمِّهِ الْحُسَيْنِ بْنِ يَزِيدَ النَّوْفَلِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ الصَّادِقُ ع حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ ع‏ أَنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع كَانَ أَعْبَدَ النَّاسِ فِي زَمَانِهِ وَ أَزْهَدَهُمْ وَ أَفْضَلَهُمْ وَ كَانَ إِذَا حَجَّ حَجَّ مَاشِياً وَ رُبَّمَا مَشَى حَافِياً وَ كَانَ إِذَا ذَكَرَ الْمَوْتَ بَكَى وَ إِذَا ذَكَرَ الْقَبْرَ بَكَى وَ إِذَا ذَكَرَ الْبَعْثَ وَ النُّشُورَ بَكَى وَ إِذَا ذَكَرَ الْمَمَرَّ عَلَى الصِّرَاطِ بَكَى وَ إِذَا ذَكَرَ الْعَرْضَ‏ عَلَى‏ اللَّهِ‏ تَعَالَى ذِكْرُهُ شَهَقَ شَهْقَةً يُغْشَى عَلَيْهِ مِنْهَا وَ كَانَ إِذَا قَامَ فِي صَلَاتِهِ تَرْتَعِدُ فَرَائِصُهُ بَيْنَ يَدَيْ رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كَانَ إِذَا ذَكَرَ الْجَنَّةَ وَ النَّارَ اضْطَرَبَ اضْطِرَابَ السَّلِيمِ وَ يَسْأَلُ اللَّهَ الْجَنَّةَ وَ يَعُوذُ بِهِ مِنَ النَّارِ وَ كَانَ ع لَا يَقْرَأُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِلَّا قَالَ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ وَ لَمْ يُرَ فِي شَيْ‏ءٍ مِنْ أَحْوَالِهِ إِلَّا ذَاكِراً لِلَّهِ سُبْحَانَهُ وَ كَانَ أَصْدَقَ النَّاسِ لَهْجَةً وَ أَفْصَحَهُمْ مَنْطِقاً وَ لَقَدْ قِيلَ لِمُعَاوِيَةَ ذَاتَ يَوْمٍ لَوْ أَمَرْتَ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَخَطَبَ لِيَبِينَ لِلنَّاسِ نَقْصُهُ فَدَعَاهُ فَقَالَ لَهُ اصْعَدِ الْمِنْبَرَ وَ تَكَلَّمْ بِكَلِمَاتٍ تَعِظُنَا بِهَا فَقَامَ ع فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ عَرَفَنِي فَقَدْ عَرَفَنِي وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْنِي فَأَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَ ابْنُ سَيِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ أَنَا ابْنُ خَيْرِ خَلْقِ اللَّهِ أَنَا ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ أَنَا ابْنُ صَاحِبِ الْفَضَائِلِ أَنَا ابْنُ صَاحِبِ الْمُعْجِزَاتِ وَ الدَّلَائِلِ أَنَا ابْنُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ أَنَا الْمَدْفُوعُ عَنْ حَقِّي أَنَا وَ أَخِي الْحُسَيْنُ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ أَنَا ابْنُ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ أَنَا ابْنُ مَكَّةَ وَ مِنًى أَنَا ابْنُ الْمَشْعَرِ وَ الْعَرَفَاتِ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِيَةُ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ خُذْ فِي نَعْتِ الرُّطَبِ وَ دَعْ هَذَا فَقَالَ ع الرِّيحُ تَنْفُخُهُ وَ الْحَرُورُ يُنْضِجُهُ وَ الْبَرْدُ يُطَيِّبُهُ ثُمَّ عَادَ ع فِي كَلَامِهِ فَقَالَ أَنَا إِمَامُ خَلْقِ اللَّهِ وَ ابْنُ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ فَخَشِيَ مُعَاوِيَةُ أَنْ يَتَكَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ بِمَا يَفْتَتِنُ بِهِ النَّاسَ فَقَالَ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ انْزِلْ فَقَدْ كَفَى مَا جَرَى فَنَزَلَ.

– در كتاب: امالى شیخ صدوق از حضرت امام زين العابدين روايت مي كند كه فرمود: امام حسن مجتبى عليه السّلام در زمان خود عابدترين و زاهدترين و برترين مردم به شمار مي رفت. هر گاه حج به جاى مي آورد پياده مي رفت، چه بسا مى‏شد كه با پاى برهنه مي رفت هر گاه ياد مرگ مى‏كرد گريان مى‏شد، هر وقت به ياد قبر مى‏افتاد اشك مي ريخت هر گاه به ياد بر انگيخته شدن در محشر مى ‏آمد گريه مي كرد. هر وقت به ياد گذشتن از پل صراط مى ‏افتاد گريان مى ‏شد. هر وقت به ياد آن موقعى مى‏ آمد كه براى حساب نزد خدا خواهد رفت به طورى نعره مي زد كه غش مى ‏كرد. هر گاه براى نماز قيام مى‏ نمود اعضايش در مقابل خدا مي لرزيد. هر وقت به ياد بهشت و دوزخ مى‏ آمد مثل شخص مار گزيده مضطرب مي گرديد، آن گاه از خدا تقاضاى بهشت و از جهنم طلب بيزارى مى‏ نمود. امام حسن عليه السّلام هر گاه به آيه‏ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا* مي رسيد مي فرمود: لبيك! اللهم لبيك! حضرت امام حسن (ع) در هر حال مشغول ذكر و ياد خدا بود. آن حضرت از همه ی مردم راست گو تر و فصيح تر بود. يك روز به معاويه گفته شد: كاش به امام حسن مي گفتى: بر فراز منبر برود و سخنرانى نمايد تا مردم بدانند: وى ناقص است (خداوند لعنتشان کند). معاويه به آن حضرت گفت: بالاى منبر برو و ما را موعظه كن. امام حسن (ع) برخاست‏ و پس از اين كه بر فراز منبر رفت و حمد و ثناى خداوند را به جاى آورد فرمود: ايها الناس! هر كسى مرا مي شناسد كه مى ‏شناسد و هر كسى كه مرا نمي شناسد من حسن بن على بن ابى طالب عليه السّلام مي باشم. من پسر بزرگترين زنان عالم يعنى: فاطمه دختر پيامبر اسلام صلى اللَّه عليه و آله و سلم هستم، من پسر بهترين خلق خدا مي باشم، من پسر رسول خدا هستم، من فرزند صاحب فضائل و مناقب مي باشم، من پسر صاحب معجزات و دلائل مي باشم، من فرزند امير المؤمنين هستم، من آن كسى مي باشم كه حقّم از دست رفته، من و برادرم حسين دو بزرگ جوانان اهل بهشت مي باشيم، من پسر ركن و مقام، فرزند مكه و مِنى، پسر مشعر و عرفات هستم. معاويه به آن حضرت گفت: در باره ی اوصاف خرماى تازه صحبت كن! اين مطلب را رها كن! امام حسن مجتبى عليه السّلام فرمود: باد خرما را بارور مي كند و گرما آن را مي پزد و هواى خنك آن را نيكو مي نمايد. آن گاه آن بزرگوار به سخن خويش ادامه داد و فرمود: من پسر پيشواى خلق خدايم، من پسر محمّد مصطفايم.معاويه ترسيد اگر آن حضرت بيش از اين سخنرانى كند موجب فتنه و آشوب شود، لذا گفت: يا ابا محمّد! فرود آى! همين مقدار كافى است.

گریه ی امام حسن علیه السلام هنگام شهادتشان برای دو چیز 

بحار الأنوار (ط – بيروت) ؛ ج‏۴۳ ؛ ص۳۳۲                                                                                                   

– لي، الأمالي للصدوق الطَّالَقَانِيُّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ الْوَفَاةُ بَكَى فَقِيلَ لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ تَبْكِي وَ مَكَانُكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص الَّذِي أَنْتَ بِهِ وَ قَدْ قَالَ فِيكَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا قَالَ وَ قَدْ حَجَجْتَ عِشْرِينَ حِجَّةً مَاشِياً وَ قَدْ قَاسَمْتَ رَبَّكَ مَالَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حَتَّى النَّعْلَ وَ النَّعْلَ فَقَالَ ع إِنَّمَا أَبْكِي لِخَصْلَتَيْنِ لِهَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ فِرَاقِ الْأَحِبَّةِ.

– در كتاب: امالى شیخ صدوق از حضرت رضا عليه السّلام روايت مي كند كه فرمود: هنگامى كه شهادت حضرت امام حسن علیه السلام فرا رسيد گريان شد. به آن حضرت گفته شد: يا ابن رسول اللَّه! آيا گريه مي كنى در صورتى كه نزد پيامبر خدا يك چنين مقام و منزلتى دارى!؟ و رسول خدا آن فضائل و مناقب را در باره تو فرموده است و از طرفى هم تو بيست مرتبه پياده به حج رفته‏اى!؟ تمام اموال خود را حتى نعلين خود را سه مرتبه با خدا تقسيم نمودى؟ امام حسن فرمود: من براى دو موضوع گريه مي كنم: اول براى حساب‏ و هول روز قيامت. دوم براى فراق دوستان.

امام حسن در سن هفت سالگى در مجلس پيامبر اسلام حاضر مي شد، وحى را مي شنيد  

بحار الأنوار (ط – بيروت) ؛ ج‏۴۳ ؛ ص۳۳۸

أَبُو السَّعَادَاتِ فِي الْفَضَائِلِ أَنَّهُ أَمْلَى الشَّيْخُ أَبُو الْفُتُوحِ فِي مَدْرَسَةِ النَّاجِيَةِ أَنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع كَانَ يَحْضُرُ مَجْلِسَ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ هُوَ ابْنُ سَبْعِ سِنِينَ فَيَسْمَعُ الْوَحْيَ فَيَحْفَظُهُ فَيَأْتِي أُمَّهُ فَيُلْقِي إِلَيْهَا مَا حَفِظَهُ كُلَّمَا دَخَلَ عَلِيٌّ ع وَجَدَ عِنْدَهَا عِلْماً بِالتَّنْزِيلِ فَيَسْأَلُهَا عَنْ ذَلِكَ فَقَالَتْ مِنْ وَلَدِكَ الْحَسَنِ فَتَخَفَّى يَوْماً فِي الدَّارِ وَ قَدْ دَخَلَ الْحَسَنُ وَ قَدْ سَمِعَ الْوَحْيَ فَأَرَادَ أَنْ يُلْقِيَهُ إِلَيْهَا فَأُرْتِجَ عَلَيْهِ فَعَجِبَتْ أُمُّهُ مِنْ ذَلِكَ فَقَالَ لَا تَعْجَبِينَ يَا أُمَّاهْ فَإِنَّ كَبِيراً يَسْمَعُنِي فَاسْتِمَاعُهُ قَدْ أَوْقَفَنِي فَخَرَجَ عَلِيٌّ ع فَقَبَّلَهُ وَ فِي رِوَايَةٍ يَا أُمَّاهْ قَلَّ بَيَانِي وَ كَلَّ لِسَانِي لَعَلَّ سَيِّداً يَرْعَانِي.

ابو السعادات در كتاب: فضائل مي گويد: شيخ ابو الفتوح در مدرسه ناجيه گفت: امام حسن در سن هفت سالگى در مجلس پيامبر اسلام حاضر مي شد، وحى را مي شنيد و حفظ مي نمود، آنگاه نزد مادرش مى‏آمد و آنچه را كه حفظ كرده بود شرح مي داد. هر وقت امير المؤمنين: على نزد حضرت فاطمه اطهر مى‏آمد يك موضوعى از وحى خدا را از آن بانو مي شنيد، مي فرمود: يا فاطمه! اين مصلب را از كجا مي گوئى؟ مي فرمود: پسرت حسن برايم گفته. يك روز حضرت امير عليه السّلام در خانه پنهان شد. امام حسن مطابق معمول نزد مادرش فاطمه آمد تا آنچه را كه از وحى شنيده بود شرح دهد، ولى نتوانست سخن بگويد، فاطمه اطهر از اين منظره تعجب نمود! امام حسن فرمود: مادر جان! تعجب منماى! حتماً شخص بزرگوارى به سخن من گوش مي دهد گوش دادن وى مرا از سخن گفتن متوقّف نموده است!! ناگاه حضرت امير بيرون آمد و امام حسن را بوسيد. (در روايت ديگر مي نویسد: امام حسن فرمود: يا اماه! قل بيانى و كل لسانى، لعل سيدا يرعانى؟ يعنى مادر جان! بيان من قليل و زبان من الكن است، شايد شخص بزرگوارى متوجه من شده باشد؟)

زهد امام حسن مجتبى عليه السّلام

بحار الأنوار (ط – بيروت) ؛ ج‏۴۳ ؛ ص۳۳۹

۱۳- قب، المناقب لابن شهرآشوب أَمَّا زُهْدُهُ ع فَقَدْ جَاءَ فِي رَوْضَةِ الْوَاعِظِينَ‏ أَنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع كَانَ إِذَا تَوَضَّأَ ارْتَعَدَتْ مَفَاصِلُهُ وَ اصْفَرَّ لَوْنُهُ فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ حَقٌّ عَلَى كُلِّ مَنْ وَقَفَ بَيْنَ يَدَيْ رَبِّ الْعَرْشِ أَنْ يَصْفَرَّ لَوْنُهُ وَ تَرْتَعِدَ مَفَاصِلُهُ. وَ كَانَ ع إِذَا بَلَغَ بَابَ الْمَسْجِدِ رَفَعَ رَأْسَهُ وَ يَقُولُ إِلَهِي ضَيْفُكَ بِبَابِكَ يَا مُحْسِنُ قَدْ أَتَاكَ الْمُسِي‏ءُ فَتَجَاوَزْ عَنْ قَبِيحِ مَا عِنْدِي بِجَمِيلِ مَا عِنْدَكَ يَا كَرِيمُ.

در كتاب: مناقب راجع به زهد امام حسن مجتبى عليه السّلام از كتاب روضة الواعظين روايت مي كند كه هر گاه امام حسن مشغول وضوء مي شد اعضايش مي لرزيد و رنگ مباركش زرد مي شد. وقتى راجع به اين موضوع از آن حضرت جويا مي شدند مي فرمود: جا دارد هر كسى كه در مقابل پروردگار عرش قرار مي گيرد رنگش زرد و مفصل‏هايش دچار رعشه شود. هر گاه امام حسن عليه السّلام به در مسجد مي رسيد سر مبارك خود را بلند مي كرد و مي فرمود: بار خدايا! مهمان تو بر در خانه‏ات قرار گرفته است، اى خداى احسان کننده! شخص گنه‏كار نزد تو آمده، اى پروردگار كريم!گناهانی که نزد من است را به خاطر آن نيكوئى‏هائى كه  نزد تو است ببخش و بیامرز ای بخشنده.

امام حسن عليه السّلام با پاى پياده بيست و پنج حج به جاى آورد

بحار الأنوار (ط – بيروت) ؛ ج‏۴۳ ؛ ص۳۳۹

قَالَ الصَّادِقُ ع‏ إِنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ ع حَجَّ خَمْساً وَ عِشْرِينَ حِجَّةً مَاشِياً وَ قَاسَمَ اللَّهَ تَعَالَى مَالَهُ مَرَّتَيْنِ وَ فِي خَبَرٍ قَاسَمَ رَبَّهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ حَجَّ عِشْرِينَ حِجَّةً عَلَى قَدَمَيْهِ.

حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام مي فرمايد: امام حسن عليه السّلام با پاى پياده بيست و پنج حج به جاى آورد و اموال خود را دو مرتبه با خدا تقسيم نمود.(یعنی نصف اموالش را برای خودشان برمی داشتند و نصف دیگر را در راه خدا انفاق می کردند.)

نوشته های مشابه

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.